Úm gà con là giai đoạn có ý nghĩa quyết định trong suốt quá trình chăn nuôi gia cầm. Do cơ thể còn nhỏ, lớp lông tơ mỏng và khả năng tự điều hòa thân nhiệt chưa hoàn thiện, gà con phụ thuộc gần như hoàn toàn vào môi trường úm. Nhiệt độ trong giai đoạn này ảnh hưởng trực tiếp đến tỷ lệ sống, sức đề kháng cũng như tốc độ sinh trưởng của đàn gà về sau.
Trên thực tế, nhiều hộ chăn nuôi thường chỉ chú ý giữ ấm cho gà mà ít quan tâm đến nguy cơ quá nóng. Đây là một sai lầm phổ biến nhưng lại tiềm ẩn rủi ro rất lớn, bởi gà con không chỉ dễ chết vì lạnh mà còn có thể tử vong hàng loạt do sốc nhiệt nếu nhiệt độ úm vượt ngưỡng cho phép. Vì vậy, úm gà đúng kỹ thuật không chỉ là “đủ ấm” mà quan trọng hơn là phải “ấm vừa”.
Trong tuần đầu tiên, nhiệt độ úm thích hợp cho gà con dao động ở mức 32–34°C. Sang tuần thứ hai, nhiệt độ cần được hạ dần xuống khoảng 29–31°C và tiếp tục giảm còn 26–28°C ở tuần thứ ba. Sau 21 ngày tuổi, có thể giảm nhiệt từ từ và ngừng sưởi khi nhiệt độ môi trường ổn định trong khoảng 24–26°C. Trong điều kiện thực tế, người chăn nuôi không nhất thiết phải phụ thuộc hoàn toàn vào nhiệt kế mà có thể quan sát trực tiếp hành vi của đàn gà để điều chỉnh cho phù hợp. Nếu gà túm tụm sát nguồn nhiệt, đó là dấu hiệu bị lạnh; ngược lại, nếu gà tản xa bóng sưởi, thở há mỏ và uống nước nhiều thì chuồng đang quá nóng. Khi gà đi lại linh hoạt, ăn uống tốt và ít kêu, đó là lúc nhiệt độ úm đã đạt yêu cầu.
Nhiệt độ úm quá cao khiến gà con nhanh mất nước, rối loạn điện giải và tăng thân nhiệt đột ngột, dẫn đến hiện tượng sốc nhiệt. Gà sẽ bỏ ăn, chậm lớn, suy giảm miễn dịch và dễ mắc các bệnh kế phát. Trong những trường hợp nặng, các cơ quan như gan và tim bị tổn thương nghiêm trọng, gây tử vong nhanh. Trên thực tế, tỷ lệ chết do quá nóng ở gà con không hề thấp, thậm chí còn cao hơn so với chết rét, nhưng lại thường bị người nuôi bỏ qua.
Để úm gà hiệu quả, chuồng úm cần được chuẩn bị khô ráo, sạch sẽ và tránh gió lùa. Nền chuồng nên lót trấu hoặc rơm khô với độ dày khoảng 3–5 cm, đồng thời đảm bảo mật độ nuôi phù hợp để gà có không gian di chuyển và tản nhiệt. Hệ thống sưởi cần sử dụng đèn hồng ngoại hoặc bóng sợi đốt với công suất phù hợp diện tích chuồng, treo ở độ cao hợp lý và điều chỉnh linh hoạt theo phản ứng của đàn gà. Trong những ngày đầu, việc bổ sung nước uống pha điện giải, vitamin C và glucose giúp gà con giảm stress, tăng sức đề kháng và nhanh chóng thích nghi với môi trường mới.
Đối với mô hình úm có gà mẹ, người chăn nuôi vẫn cần bố trí thêm bóng sưởi hỗ trợ, đặc biệt vào những ngày thời tiết lạnh. Tuy nhiên, cần tránh bật đèn quá nóng vì gà mẹ đã tỏa thêm nhiệt, dễ khiến gà con bị sốc nhiệt. Việc quan sát hành vi của gà con trong trường hợp này càng trở nên quan trọng để điều chỉnh nhiệt độ kịp thời, đồng thời không treo bóng sưởi quá gần gà mẹ nhằm hạn chế nguy cơ quá nhiệt.
Song song với việc kiểm soát nhiệt độ, công tác phòng bệnh trong giai đoạn úm cũng cần được chú trọng. Chuồng trại nên được sát trùng kỹ trước khi thả gà, các dụng cụ ăn uống phải luôn sạch sẽ. Sau khoảng 5–7 ngày tuổi, có thể áp dụng các biện pháp phòng bệnh hô hấp hoặc tiêu chảy theo hướng dẫn của cán bộ thú y để bảo vệ đàn gà trong giai đoạn nhạy cảm này.
Có thể thấy, úm gà con không đơn thuần là cung cấp nhiệt mà là quá trình cân đối nhiệt độ hợp lý. Quá lạnh khiến gà chết rét, còn quá nóng lại dẫn đến sốc nhiệt và tử vong nhanh. Việc quan sát hành vi của đàn gà chính là chìa khóa quan trọng nhất giúp người chăn nuôi úm đúng kỹ thuật, từ đó tiết kiệm chi phí, nâng cao tỷ lệ sống và tạo nền tảng cho đàn gà phát triển khỏe mạnh về sau.