Trong chăn nuôi heo, nếu giai đoạn nuôi hậu bị là nền móng thì vỗ béo chính là chặng nước rút. Đây là quãng thời gian quyết định năng suất, chất lượng thịt và lợi nhuận của cả lứa nuôi. Vỗ béo không đơn thuần là cho ăn thật nhiều, mà là một quá trình chăm sóc có tính toán, nơi mỗi khẩu phần, mỗi ngày nuôi đều mang theo giá trị kinh tế.
Khi bước vào giai đoạn vỗ béo, con heo đã qua thời kỳ nhạy cảm nhất. Sức đề kháng ổn định hơn, hệ tiêu hóa hoàn thiện hơn và khả năng chuyển hóa thức ăn thành thịt đạt hiệu quả cao. Đây cũng là lúc người chăn nuôi cần thay đổi tư duy: không nuôi theo thói quen, mà nuôi theo mục tiêu tăng trọng nhanh, đồng đều và tiết kiệm chi phí.
Thức ăn là yếu tố trung tâm của vỗ béo. Khẩu phần cần giàu năng lượng, cân đối đạm, khoáng và vitamin, đủ để heo tăng cân đều mà không tích mỡ quá mức. Nếu thiếu đạm, heo lớn chậm; nếu thừa năng lượng, thịt dễ mềm, tỷ lệ nạc giảm. Vì vậy, người nuôi thường lựa chọn cám chuyên dùng cho giai đoạn vỗ béo hoặc tự phối trộn theo công thức phù hợp, đảm bảo vừa ngon miệng vừa dễ tiêu hóa.
Nhưng thức ăn tốt thôi chưa đủ. Chuồng trại đóng vai trò âm thầm mà quyết định. Một chuồng nuôi khô ráo, thoáng mát vào mùa nóng, kín gió khi trời lạnh sẽ giúp heo ăn khỏe, ngủ yên và ít hao năng lượng. Nhiệt độ, độ ẩm ổn định giúp con heo dành phần lớn dinh dưỡng cho tăng trọng, thay vì chống chọi với stress môi trường.
Nước uống cũng là “nguồn dinh dưỡng vô hình” trong giai đoạn này. Heo vỗ béo uống rất nhiều nước, đặc biệt khi ăn cám khô. Nước sạch, mát, cung cấp thường xuyên sẽ kích thích ăn nhiều hơn và hỗ trợ trao đổi chất. Chỉ cần nguồn nước bẩn hoặc thiếu nước, hiệu quả vỗ béo có thể giảm rõ rệt.
Song song với dinh dưỡng là vấn đề sức khỏe. Một con heo dù ăn tốt đến đâu nhưng mang mầm bệnh thì vẫn chậm lớn. Do đó, phòng bệnh luôn quan trọng hơn chữa bệnh. Tiêm phòng đầy đủ, tẩy giun định kỳ, giữ vệ sinh chuồng trại sạch sẽ giúp đàn heo khỏe mạnh, tăng trọng đồng đều. Khi phát hiện heo có dấu hiệu bỏ ăn, chậm lớn, cần xử lý sớm để tránh ảnh hưởng cả đàn.
Vỗ béo còn là câu chuyện của sự kiên nhẫn và quan sát. Người nuôi tinh ý sẽ nhận ra con nào ăn kém, con nào tăng trọng chậm để điều chỉnh kịp thời. Có khi chỉ cần thay đổi thời gian cho ăn, chia nhỏ bữa, hay bổ sung men tiêu hóa là đã cải thiện rõ rệt hiệu quả.
Đến ngày xuất chuồng, thành quả của giai đoạn vỗ béo hiện rõ trên từng thân heo chắc nịch, tỷ lệ nạc cao, trọng lượng đạt chuẩn. Đó không chỉ là con số trên cân, mà là kết tinh của cả quá trình chăm sóc tỉ mỉ, từ bát cám, gáo nước đến từng lần quét dọn chuồng trại.
Vỗ béo cho heo, suy cho cùng, là nghệ thuật cân bằng giữa khoa học và kinh nghiệm. Là khi người nuôi hiểu được nhu cầu của con vật, đồng hành cùng nó trong những ngày cuối cùng trước khi xuất bán. Và chính ở giai đoạn này, công sức, kiến thức và sự tận tâm của người chăn nuôi được đền đáp xứng đáng nhất.